Memahami Perbezaan Antara Timbalan Menteri dan Pembantu Menteri di Sabah

 

Rabu, 3 Disember 2025

Masih ramai yang keliru tentang perbezaan antara Timbalan Menteri dan Pembantu Menteri, dan sering menyangka kedua-duanya mempunyai kedudukan serta tanggungjawab yang sama.

Hakikatnya, kedua-dua jawatan ini berbeza secara ketara dari segi hierarki, kuasa, tugas serta kemudahan yang diterima.

Rencana ini menjelaskan perbezaan tersebut dalam konteks pentadbiran Kerajaan Negeri Sabah.

---

🟦 1. Hanya Ketua Menteri Mempunyai Timbalan

Dalam pentadbiran Sabah, jawatan Timbalan Menteri tidak wujud seperti di peringkat Persekutuan.

Sebaliknya, hanya Ketua Menteri yang mempunyai Timbalan Ketua Menteri (TKM).

✔ Struktur Semasa

Sabah kini mempunyai tiga Timbalan Ketua Menteri, mewakili komponen penting dalam kerajaan gabungan.

✔ Pembantu Menteri di Jabatan Ketua Menteri

Ketua Menteri juga boleh melantik Pembantu Menteri dalam Jabatan Ketua Menteri.

Pembantu Menteri di sini biasanya mengendalikan:

• portfolio kecil atau khusus,

• tugas-tugas yang tidak memerlukan penubuhan kementerian penuh,

• pelaksanaan program tertentu di bawah pengawasan Ketua Menteri.

---

🟩 2. Timbalan Ketua Menteri = Menteri Penuh

Seorang Timbalan Ketua Menteri juga adalah Menteri penuh dalam Kabinet Negeri. Selain memegang jawatan TKM, mereka mengetuai sebuah kementerian, contohnya:

• Kementerian Pertanian dan Perikanan,

• Kementerian Kerja Raya,

• Kementerian Pelancongan, dan sebagainya.

🧑‍💼 Staf Sokongan Bagi Timbalan Ketua Menteri

Setiap TKM disokong oleh pegawai khas di pejabat menteri, antaranya:

• Setiausaha Politik – urusan politik, parti, jaringan akar umbi

• Setiausaha Akhbar – hubungan media, kenyataan rasmi, liputan

• Setiausaha Sulit (Private Secretary) – jadual, urusan pentadbiran, protokol

Kesemua jawatan ini adalah lantikan rasmi, bergaji tetap dan mempunyai skop tugas jelas.

🏛 Tugas-Tugas Utama Timbalan Ketua Menteri

Selain tugas kementerian, TKM turut:

• membantu Ketua Menteri menyelaras dasar antara kementerian,

• mewakili Ketua Menteri dalam mesyuarat penting,

• memantau isu strategik di peringkat negeri,

• menjadi jambatan perpaduan dalam kerajaan gabungan,

• mengurus portfolio besar yang memerlukan kepimpinan tambahan,

• memainkan peranan sebagai penasihat utama kepada Ketua Menteri.

⭐ Kedudukan Protokol

Timbalan Ketua Menteri berada:

1. di bawah Ketua Menteri,

2. setaraf dengan Menteri lain tetapi lebih tinggi kedudukan,

3. lebih tinggi daripada semua Pembantu Menteri.

---

🟧 3. Pembantu Menteri Bukan Menteri Penuh

Dalam Kabinet Sabah, Menteri tidak mempunyai Timbalan Menteri seperti struktur kerajaan Persekutuan.

Sebaliknya, Menteri dibantu oleh Pembantu Menteri.

Seorang Pembantu Menteri:

• bukan menteri penuh,

• tidak mempunyai kuasa menggubal dasar,

• tidak boleh mengeluarkan arahan dasar tanpa kelulusan Menteri,

• menjalankan tugas-tugas operasi dan sokongan.

🧑‍💼 Staf Bagi Pembantu Menteri

Tidak seperti Menteri penuh, Pembantu Menteri tidak diberikan:

• Setiausaha Politik

• Setiausaha Akhbar

• Setiausaha Sulit

Sebaliknya, mereka boleh melantik:

• Pegawai Khas,

• Pembantu Tadbir,

• pemandu atau pembantu asas.

Pegawai Khas Pembantu Menteri biasanya melaksanakan tugas setara seorang Setiausaha Politik atau Setiausaha Akhbar, namun:

• gred gaji lebih rendah,

• bidang tugas lebih luas,

• tanggungjawab lebih berat daripada elaun yang diterima.

🏛 Tugas-Tugas Pembantu Menteri

Antaranya:

• mewakili Menteri dalam program rasmi,

• turun padang memantau pelaksanaan dasar,

• menghadiri mesyuarat daerah atau program komuniti,

• mengukuhkan hubungan antara kementerian dan daerah,

• membantu menyelesaikan isu-isu operasi kementerian,

• menjawab soalan di Dewan Undangan Negeri atas mandat Menteri.

📝 Menjawab Soalan di Dewan

Apabila menjawab soalan:

• jawapan disediakan oleh pegawai kementerian, diketuai Setiausaha Tetap,

• jawapan perlu diluluskan oleh Menteri,

• Pembantu Menteri hanya mewakili kementerian, bukan membuat keputusan sendiri.

⛔ Apa yang Pembantu Menteri Tidak Boleh Lakukan

• tidak boleh mengumumkan dasar baharu,

• tidak boleh membuat keputusan strategik tanpa mandat,

• tidak boleh bertindak sebagai ketua kementerian.

---

🟪 4. Kedudukan Protokol Pembantu Menteri

Dari segi protokol kerajaan:

• Pembantu Menteri berada di bawah Menteri dan Timbalan Ketua Menteri,

• malah lebih rendah daripada Setiausaha Kerajaan Negeri (seorang penjawat awam kanan).

Contohnya, dalam majlis rasmi seperti Hari Jadi Rasmi Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri, susunan tempat duduk biasanya:

• TYT,

• Ketua Menteri,

• Timbalan Ketua Menteri,

• Menteri-Menteri,

• Setiausaha Kerajaan Negeri,

• kemudian Pembantu Menteri.

---

🟫 5. Rumusan Perbezaan

⭐ Timbalan Ketua Menteri

• Menteri penuh

• Kuasa dasar

• Mempunyai setiausaha politik, akhbar, dan sulit

• Kedudukan protokol tinggi

• Membantu Ketua Menteri menyelaras pentadbiran negeri

• Memimpin kementerian besar

⭐ Pembantu Menteri

• Bukan menteri penuh

• Tiada kuasa dasar

• Tiada setiausaha rasmi, hanya Pegawai Khas

• Kedudukan protokol lebih rendah

• Menjalankan tugas sokongan dan operasi

• Menjawab soalan di DUN atas mandat Menteri

---

🟦 Kesimpulan

Perbezaan antara Timbalan Ketua Menteri dan Pembantu Menteri adalah besar dari segi:

• tanggungjawab,

• kuasa,

• protokol,

• staf sokongan,

• peranan dalam Kabinet Negeri.

Memahami struktur ini membantu rakyat melihat gambaran sebenar bagaimana pentadbiran Sabah berfungsi serta peranan setiap jawatan dalam sistem kerajaan negeri.