π§Ύ Laporan Prestasi Dr Jeffrey Kitingan: Perjuangan MA63 Dari Cakap Kepada Tindakan
Sejak dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah dalam kerajaan Gabungan Rakyat Sabah (GRS), Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey Kitingan telah menjadi suara paling konsisten dan lantang dalam memperjuangkan pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) — asas kepada pembentukan Malaysia antara Sabah, Sarawak dan Malaya.
Selama berdekad-dekad, MA63 dianggap topik “pantang disentuh” dalam politik arus perdana. Namun sejak Dr Jeffrey berada dalam kerajaan, isu ini bukan sahaja kembali menjadi tumpuan nasional, malah kini diiktiraf sebagai hak perlembagaan Sabah yang mesti ditunaikan, bukan sekadar slogan politik.
π 2022: Laksana MA63 Terus, Bukan Tubuh Lagi Jawatankuasa
Pada Disember 2022, sejurus selepas Datuk Seri Anwar Ibrahim dilantik sebagai Perdana Menteri, Dr Jeffrey secara terbuka mempersoalkan keperluan menubuhkan satu lagi jawatankuasa khas untuk MA63.
Beliau menegaskan bahawa MA63 boleh dilaksanakan terus kerana ia sudah termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.
“It is our money that they collected, and they just return.”
— Dr Jeffrey Kitingan, The Borneo Post, Dis 2022.
Beliau menegaskan hak 40% hasil bersih Sabah mesti dikembalikan sepenuhnya kepada negeri — satu tuntutan perlembagaan, bukan ihsan daripada kerajaan pusat.
π 2023: Sabah Disertakan Dalam Jawatankuasa Teknikal MA63
Menjelang pertengahan 2023, Dr Jeffrey berjaya memastikan Sabah mempunyai wakil rasmi dalam Jawatankuasa Teknikal MA63, yang dipengerusikan oleh Timbalan Perdana Menteri Datuk Seri Fadillah Yusof.
Beliau mengumumkan bahawa jawatankuasa itu telah bersetuju untuk menyelesaikan isu 40% hasil dalam tempoh 12 bulan — satu kemajuan besar yang menandakan perubahan daripada retorik kepada tindakan rasmi.
Langkah ini memastikan Sabah kini mempunyai tempat di meja rundingan, bukan sekadar menjadi pemerhati.
π 2024: Serahan Tuntutan Rasmi dan Kritikan Terhadap Kelewatan
Pada 29 Mei 2024, Dr Jeffrey mengumumkan bahawa kerajaan negeri Sabah akan menyerahkan tuntutan rasmi kepada kerajaan persekutuan untuk mendapatkan 40% hasil bersih seperti termaktub dalam Perkara 112C dan 112D Perlembagaan.
Beliau menyambut baik peningkatan bayaran khas sementara sebanyak RM600 juta pada tahun 2025, tetapi menegaskan bahawa itu bukanlah pengganti kepada hak sebenar Sabah:
“Sabah does not want to rely on interim payments. What we want is the full constitutional entitlement.”
— Malay Mail, Sept 2024.
Menjelang hujung tahun, beliau semakin lantang mengkritik Putrajaya dengan menyifatkan pelaksanaan MA63 sebagai “amat perlahan dan menyakitkan”, kerana banyak elemen penting masih belum diselesaikan.
π 2025: Tuntutan Diperhebat, Isu 40% Jadi Fokus Utama
Pada April 2025, Dr Jeffrey menyatakan harapan tinggi bahawa mesyuarat Jawatankuasa Teknikal MA63 pada 30 Jun 2025 akan menyelesaikan isu tuntutan 40% hasil Sabah.
Beliau menegaskan bahawa hak kewangan ini adalah perkara paling penting daripada lebih 29 isu MA63 yang belum selesai.
Menjelang sambutan Hari Malaysia di Keningau, beliau mengingatkan rakyat bahawa Sabah tidak meminta sedekah, sebaliknya menuntut hak perlembagaan yang telah lama dinafikan.
Walaupun berulang kali meminta data kewangan daripada kerajaan persekutuan untuk mengira jumlah sebenar 40% hasil bersih, setakat ini data tersebut masih belum diberikan sepenuhnya.
π Hujung 2025: Pertahankan Kedaulatan Negeri Melalui Semakan Undang-Undang
Selain isu kewangan, Dr Jeffrey turut memperluas perjuangan MA63 kepada bidang perundangan dan autonomi negeri.
Beliau menggesa kajian semula terhadap beberapa akta persekutuan yang dianggap menceroboh bidang kuasa Sabah, termasuk Akta Laut Wilayah 2012, Akta Perikanan 1985, dan Akta Bekalan Elektrik 1990.
Cadangan beliau ialah agar Sabah dan Sarawak menubuhkan satu kajian undang-undang bersama bagi memulihkan kuasa asal negeri seperti termaktub dalam MA63.
✅ Laporan Prestasi: Ringkasan Sumbangan Dr Jeffrey
| Bidang | Pencapaian | Penilaian |
|---|---|---|
| Hak Kewangan (40% Hasil Bersih) | Serahan tuntutan rasmi, desakan definisi “hasil bersih”, dan penolakan bayaran sementara. | ★★★★☆ |
| Kajian Autonomi & Undang-undang | Desakan semakan akta yang menjejaskan kuasa negeri. | ★★★☆☆ |
| Perwakilan Dalam Jawatankuasa MA63 | Pastikan Sabah diwakili secara rasmi dalam Jawatankuasa Teknikal. | ★★★★★ |
| Kesedaran Awam & Pendidikan MA63 | Jadikan MA63 isu nasional; mendidik rakyat tentang hak perlembagaan Sabah. | ★★★★★ |
| Tekanan Terhadap Kerajaan Persekutuan | Konsisten, berani, dan terbuka walaupun berada dalam kerajaan. | ★★★★☆ |
π Gred Akhir: A–
Dr Jeffrey Kitingan telah membuktikan bahawa perjuangan MA63 tidak berhenti di pentas ucapan, tetapi diterjemahkan melalui tindakan rasmi dan rundingan perlembagaan.
Walaupun pelaksanaan penuh masih belum tercapai, beliau telah berjaya menghidupkan semula semangat MA63 dan menjadikannya agenda negara yang kini tidak boleh diabaikan.
Dahulu, MA63 dianggap topik terlarang.
Hari ini, ia menjadi dasar kerajaan —
hasil ketegasan dan kecekalan Datuk Seri Dr Jeffrey Kitingan dalam menuntut hak Sabah.
Sumber :
“Something must happen: Jeffrey urges swift resolution on Sabah 40pc revenue issue” -
Jeffrey: High hopes for full MA63 implementation -
Putrajaya has so far not disputed Sabah’s 40% claim -
Decision on Sabah’s 40% revenue claim expected before Malaysia Day / Finalisation via MA63 committee -
